Virus Nipah tái xuất tại Ấn Độ khiến nhiều nước châu Á nâng mức cảnh báo. Thái Lan nhanh chóng siết chặt kiểm soát y tế tại sân bay nhằm bảo vệ du lịch. Trước nguy cơ lây lan xuyên biên giới, Việt Nam cần chủ động giám sát, cảnh báo sớm và chặn dịch từ cửa ngõ.
Dù chưa lan rộng, mỗi thông tin về ổ dịch mới đều đặt ra thách thức lớn trong bối cảnh giao thương, du lịch quốc tế phục hồi mạnh sau đại dịch. Tại Đông Nam Á, Thái Lan được xem là một trong những nước phản ứng sớm. Nhà chức trách nhanh chóng tăng cường kiểm soát y tế tại các sân bay quốc tế, coi đây là tuyến phòng thủ đầu tiên nhằm ngăn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập từ bên ngoài.
Dù không lây lan nhanh qua không khí như COVID-19, virus Nipah vẫn có khả năng truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần. Nguy cơ đặc biệt cao trong môi trường chăm sóc y tế, nơi virus có thể lây qua dịch tiết hoặc tiếp xúc trực tiếp nếu không kiểm soát chặt.
Thái Lan yêu cầu siết chặt khâu sàng lọc y tế tại sân bay. Hành khách đến từ khu vực có nguy cơ được theo dõi sát, tăng cường khai báo sức khỏe, đo thân nhiệt và sẵn sàng cách ly khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ. Kiểm soát tốt rủi ro y tế giúp duy trì niềm tin của du khách, thay vì để dịch bệnh bùng phát rồi mới đối phó bị động.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam dù chưa ghi nhận ca bệnh Nipah cũng không thể chủ quan. Giao thương, du lịch quốc tế ngày càng sôi động đồng nghĩa nguy cơ dịch bệnh xâm nhập luôn hiện hữu, nhất là với các loại virus nguy hiểm chưa có vắc xin. Để chủ động ngăn chặn nguy cơ lây lan, ngành y tế cần tiếp tục thắt chặt giám sát dịch tễ tại các cửa khẩu.
Cùng với đó, nâng cao năng lực chẩn đoán và chuẩn bị sẵn kịch bản ứng phó là yêu cầu không thể thiếu. Khi hệ thống y tế sẵn sàng, việc xử lý ca nghi ngờ sẽ nhanh gọn, giảm nguy cơ lây nhiễm chéo trong cộng đồng. Đồng thời tăng cường giám sát y tế tại sân bay, cảng biển và cửa khẩu quốc tế được xem là giải pháp then chốt. Sàng lọc triệu chứng, khuyến cáo hành khách tự theo dõi sức khỏe sau nhập cảnh và chuẩn bị phương án cách ly giúp giảm áp lực cho tuyến điều trị.
Song song đó, hệ thống y tế dự phòng cần duy trì trạng thái sẵn sàng cao độ. Việc tập huấn cho nhân viên y tế về nhận diện sớm triệu chứng Nipah, quy trình cách ly, sử dụng bảo hộ cá nhân và kiểm soát lây nhiễm giữ vai trò quyết định. Điều này đặc biệt quan trọng tại các bệnh viện tuyến đầu và địa phương có lượng khách quốc tế lớn. Khi nhân viên y tế được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, nguy cơ bùng phát ổ dịch trong cơ sở y tế sẽ được hạn chế đáng kể.
Theo HCDC, dù Nipah đang xuất hiện tại Ấn Độ và chưa ghi nhận ca bệnh tại Việt Nam, ngành y tế thành phố vẫn tăng cường giám sát người nhập cảnh. Các trường hợp đi về từ vùng dịch được theo dõi để phát hiện sớm dấu hiệu nghi ngờ. Việc giám sát tại các cửa khẩu quốc tế được đẩy mạnh nhằm phát hiện sớm người có biểu hiện sốt hoặc triệu chứng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Trường hợp nghi ngờ sẽ được cách ly, xử trí kịp thời ngay tại cửa khẩu. HCDC cũng khuyến cáo hành khách đi về từ vùng dịch cần theo dõi sức khỏe. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, nhức đầu từ 3 đến 14 ngày kèm ho, đau họng hoặc khó thở, cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị.
Đáng lo ngại, hiện bệnh do virus Nipah chưa có vắc xin phòng ngừa và thuốc điều trị đặc hiệu. Do đó, các biện pháp phòng bệnh cá nhân vẫn là “lá chắn” quan trọng nhất để giảm nguy cơ lây nhiễm. Người dân được khuyến cáo rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc với dơi hoặc lợn bị bệnh, hạn chế đến nơi dơi trú ngụ và tránh tiếp xúc với máu, dịch cơ thể của người nghi nhiễm.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, Nipah là virus lây từ động vật sang người, có thể qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc lây trực tiếp giữa người với người. Trái cây, nhựa cây cọ bị dơi nhiễm bệnh làm ô nhiễm đều tiềm ẩn nguy cơ cao. Người nhiễm Nipah thường xuất hiện triệu chứng sau 4 đến 14 ngày, từ sốt, nhức đầu đến tổn thương hô hấp. Trường hợp nặng có thể viêm não, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào hôn mê.
Cùng với y tế, ngành du lịch cần tham gia chặt chẽ vào mạng lưới phòng dịch tổng thể. Các doanh nghiệp lữ hành và cơ sở lưu trú nên chủ động phối hợp với y tế địa phương để theo dõi sức khỏe du khách, kịp thời báo cáo các biểu hiện bất thường. Song song đó, việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và hạn chế tiếp xúc động vật hoang dã không chỉ giúp ngăn chặn dịch bệnh mà còn nâng cao uy tín, chất lượng cho điểm đến Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
