Mùng 10 tháng Giêng hàng năm là ngày vía thần Tài; đây là thời điểm nhiều người cúng tạ ơn và cầu mong năm mới làm ăn thuận buồm xuôi gió, tài lộc đầy nhà.
Đêm 6/2 đến rạng sáng 7/2 (tức Mùng 10 tháng Giêng âm lịch ), gần chục điểm chế biến và nướng cá trên đường Tân Kỳ – Tân Quý đã đỏ lửa than hồng.
Con phố cá lóc nướng này dài khoảng trên 300m, đoạn giữa Lê Trọng Tấn đến đường Trường Chinh, điểm chuyên bán cá lóc nướng xưa nay.
Mịt mù khói lửa nướng hàng tấn cá lóc trong đêm để sáng hôm phục vụ người dân mua về cúng Thần Tài Mùng 10 tháng Giêng Âm lịch.
Đối với người dân Sài Gòn, cũng như bà con miệt vườn sông nước Nam bộ, mâm lễ cúng Thần tài đủ đầy, ngoài hoa tươi, trái cây, nhang đèn, vàng mã và bộ tam sên gồm: thịt heo, tôm, trứng thì còn không thể thiếu món cá lóc nướng than thơm lựng nức mũi.
Vì theo quan niệm xưa, bà con sinh sống gắn liền với miệt vườn sông nước, kênh rạch, con cá lóc như sản vật địa phương ngon lành, khi dâng lên thần linh sẽ thể hiện lòng biết ơn, trân trọng thiên nhiên ban cho mưa thuận gió hòa, tưởng nhớ đến cuộc sống cần cù của ông cha ngày trước.
Bên cạnh đó, cá lóc có sức sống mãnh liệt và khả năng sinh tồn tốt trong nhiều điều kiện khác nhau, thậm chí ở những vùng bùn lầy nên còn tượng trưng cho nỗ lực và sự thành công. Ngoài ra theo quan niệm dân gian, cá lóc còn là biểu tượng để thu hút tài lộc, may mắn.
Từ sáng sớm, các chuyến xe chở đầy các bồn ăm ắp cá, nhân công lặc lè chuyển xuống, chuẩn bị cho ngày vía Thần Tài đã cận kề.
Cá lóc nướng dâng cúng Thần Tài được chọn khá kỹ. Cá trước khi nướng được mang đi rửa sạch nhớt và để nguyên con không đánh vảy, không mổ bụng, không ướp gia vị.
Khi nướng thì dùng cây mía xuyên thẳng qua miệng cá để giữ cho cá được ngay ngắn.
Ông Quang Vinh khệ nệ ôm phuy cá lặc lè xuống đất xong cho hay, giá cá lóc tùy theo kích thước, cân nặng; trung bình từ 40.000 đến 50.000 đồng/kg, cao hơn ngày thường 5 – 10 ngàn/con. Đa số cá được lấy mối từ chợ Bình Điền H. Bình Chánh với cân nặng từ 1 – 1,4kg.
Từ chiều, trên dưới 10 tiệm bán cá lóc đã bắt đầu nhóm lửa. Đến khi lò than đã đượm cháy đều, rực đỏ thì bắt đầu gác vĩ lên nướng cá.
Đến tối, các lò than hồng nghi ngút khói, bốc mùi cá lóc nướng mía thơm lựng dọc khắp con đường.
Trong suốt quá trình nướng, phải liên tục trở cá để chín đều. Ngoài ra còn phải thường xuyên đập cho bong lớp vảy cháy khét ra, anh Minh Hùng, thợ nướng cá chia sẻ.
Cá nướng xong cất vào khay kệ phục vụ khách mua về cúng Thần tài vào sáng sớm Mùng 10.
Đến gần 4 giờ sáng các thùng cá đã được nướng xong, vàng ươm trông thật hấp dẫn.
Theo ông Thanh Phong, chủ sạp cá nướng tại đây cho hay: “Chiều giờ mới nướng được mấy thùng, bán lai rai từ chập tối tới giờ chứ không đắt khách như mọi năm. Đợt này giá bán tại chợ đầu mối tăng nên cũng không dám lấy cá về nhiều. Nhân công cũng mượn mấy đứa nhỏ dưới quê lên phụ chuẩn bị rau, tương chấm để kịp phục vụ khách tới mua.
Coi bộ đợt này tình hình kinh tế khó khăn, sau tết tụi nhỏ mối quen, công nhân các KCN gần bên về quê chưa thấy lên mấy. Nay tính không nướng xuyên đêm, hết mớ này đóng cửa về nghỉ ngơi, mai ra bán sớm cho khỏe”.
Cá vừa nướng xong, quết thêm mỡ hành, đậu phộng gói trong giấy bạc trông ngon lành, hấp dẫn.
Tất nhiên món cá lóc nướng phải có các loại rau thơm, trái ớt, bún ăn kèm.
Nước tương hoặc mắm me chua ngọt là thứ không thể thiếu tạo nên đặc trưng riêng của quán.
Sáng sớm tạt vội vào chọn con cá lóc nướng vàng ươm, ú nu béo ngậy, chị Hoàng An mở shop quần áo thời trang trên đường Trường Chinh cho biết, năm nào đến ngày vía Ông cũng ghé đây.
Theo chị An cảm nhận, ngoài cá tươi ngon, kỹ thuật nướng chuyên nghiệp, trở đều lửa… điểm nhấn riêng thu hút khách lại ghé đến quán lần sau chính là thứ nước chấm chua chua, ngọt ngọt, cay cay tạo nên hương vị đặc biệt, ngon khó cưỡng của món cá lóc nướng này.
Cá lóc nướng cùng với mía, tạo ra hương vị thơm ngọt đậm đà, ăn kèm với rau sống, chấm mắm me thì còn gì tuyệt bằng.
Theo quan niệm, việc cúng cá lóc nướng vào ngày vía Thần Tài hôm Mùng 10, nhằm mong ước có được cuộc sống trôi chảy thuận lợi như cá bơi trong nước, cũng như sẽ đem đến nhiều may mắn, tài lộc, sung túc cho gia chủ, nhờ đó mà cả năm buôn may bán đắt, làm thêm thuận lợi.
