Trong một động thái đảo ngược khiến cả thế giới kinh ngạc, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vừa tuyên bố ông sẽ tạm thời hoãn mức thuế quan nặng nề mà ông vừa áp đặt đối với nhiều quốc gia, trong khi tiếp tục gia tăng áp lực lên Trung Quốc, khiến cổ phiếu Hoa Kỳ tăng vọt.
Sự thay đổi của ông Trump, diễn ra chưa đầy 24 giờ sau khi mức thuế quan mới có hiệu lực đối với hầu hết các đối tác thương mại, diễn ra sau đợt biến động dữ dội nhất của thị trường tài chính kể từ những ngày đầu của đại dịch COVID-19. Sự biến động đã xóa sổ hàng nghìn tỷ đô la khỏi thị trường chứng khoán và dẫn đến sự gia tăng bất ổn trong lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ dường như đã thu hút sự chú ý của Trump.
“Tôi nghĩ mọi người hơi quá đà, họ đang trở nên quá khích, các bạn biết đấy”, ông Trump nói với các phóng viên sau thông báo, ám chỉ đến một thuật ngữ trong môn golf.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1, ông Trump đã nhiều lần đe dọa áp dụng một loạt các biện pháp trừng phạt đối với các đối tác thương mại, sau đó thu hồi một số biện pháp vào phút cuối. Cách tiếp cận lúc có, lúc không đã khiến các nhà lãnh đạo thế giới bối rối và khiến các giám đốc điều hành doanh nghiệp hoảng sợ, những người cho rằng sự không chắc chắn đã khiến việc dự báo các điều kiện thị trường trở nên khó khăn.
Các sự kiện trong ngày đã làm nổi bật sự không chắc chắn xung quanh các chính sách của Trump và cách ông cùng nhóm của mình xây dựng và thực hiện chúng.
Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent khẳng định rằng việc rút lui đã là kế hoạch từ đầu để đưa các quốc gia vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, dường như sự hoảng loạn trên thị trường diễn ra kể từ thông báo ngày 2 tháng 4 đã ảnh hưởng đến suy nghĩ của ông. Mặc dù đã nhấn mạnh trong nhiều ngày rằng các chính sách của mình sẽ không bao giờ thay đổi, nhưng ông đã nói với các phóng viên vào phút cuối: “Bạn phải linh hoạt ! “.
Ông Trump vẫn tiếp tục gây áp lực lên Trung Quốc, nhà cung cấp hàng nhập khẩu số 2 của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ sẽ tăng thuế đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc lên 125% từ mức 104%, có hiệu lực vào nửa đêm, làm leo thang thêm cuộc đối đầu có rủi ro cao giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hai nước đã liên tục tăng thuế trả đũa lẫn nhau trong tuần qua.
Việc ông Trump đảo ngược thuế quan theo quốc gia cụ thể không phải là tuyệt đối. Nhà Trắng cho biết mức thuế chung 10% đối với hầu hết hàng nhập khẩu của Hoa Kỳ sẽ vẫn có hiệu lực. Thông báo này dường như cũng không ảnh hưởng đến thuế đối với ô tô, thép và nhôm đã được áp dụng.
Lệnh đóng băng 90 ngày cũng không áp dụng cho các khoản thuế mà Canada và Mexico đã trả, vì hàng hóa của họ vẫn phải chịu mức thuế liên quan đến fentanyl 25% nếu không tuân thủ các quy tắc xuất xứ của hiệp định thương mại Hoa Kỳ-Mexico-Canada. Các khoản thuế đó vẫn có hiệu lực cho đến thời điểm hiện tại, với một miễn trừ vô thời hạn đối với các hàng hóa tuân thủ USMCA.
Chỉ số chứng khoán Hoa Kỳ đã tăng cao sau tin tức này. Trước đó, thuế quan của ông Trump đã gây ra một đợt bán tháo kéo dài nhiều ngày, xóa sổ hàng nghìn tỷ đô la khỏi cổ phiếu toàn cầu và gây áp lực lên trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ và đồng đô la, vốn là xương sống của hệ thống tài chính toàn cầu.
Các nhà phân tích cho biết sự tăng đột biến của giá cổ phiếu có thể không khắc phục được toàn bộ thiệt hại. Các cuộc khảo sát đã phát hiện ra rằng đầu tư kinh doanh và chi tiêu hộ gia đình đang chậm lại do lo ngại về tác động của thuế quan, và một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy ba trong số bốn người Mỹ dự kiến giá sẽ tăng trong những tháng tới.
Goldman Sachs đã cắt giảm khả năng suy thoái xuống còn 45% sau động thái của Trump, giảm từ mức 65%, và cho biết mức thuế quan vẫn được áp dụng vẫn có khả năng dẫn đến mức tăng 15% đối với mức thuế quan chung.
Bộ trưởng Tài chính Bessent đã lờ đi những câu hỏi về tình hình hỗn loạn của thị trường và cho biết sự đảo ngược đột ngột này đã tạo điều kiện cho các quốc gia đã nghe theo lời khuyên của Trump là không trả đũa. Ông cho rằng ông Trump đã sử dụng thuế quan để tạo đòn bẩy đàm phán tối đa. “Đây là chiến lược của ông ấy từ đầu”, Bessent nói với các phóng viên.
Bessent là người đứng đầu trong các cuộc đàm phán từng quốc gia có thể giải quyết vấn đề viện trợ nước ngoài và hợp tác quân sự cũng như các vấn đề kinh tế. Bessent từ chối cho biết các cuộc đàm phán với hơn 75 quốc gia đã liên hệ sẽ mất bao lâu.
Ông Trump cho biết một giải pháp với Trung Quốc cũng có thể thực hiện được. Nhưng các quan chức cho biết họ sẽ ưu tiên đàm phán với các nước khác.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng ông đã cân nhắc tạm dừng trong nhiều ngày. Vào thứ hai vừa qua, Nhà Trắng đã lên án một báo cáo rằng chính quyền đang cân nhắc một động thái như vậy, gọi đó là “tin giả”.
Trước đó vào thứ tư (giờ Hoa Kỳ), trước khi có thông báo, Trump đã cố gắng trấn an các nhà đầu tư bằng cách đăng trên tài khoản Truth Social của mình rằng, “Bình tĩnh! Mọi thứ sẽ ổn thôi. Hoa Kỳ sẽ lớn mạnh và tốt đẹp hơn bao giờ hết!”.
