Viêm não tự miễn là bệnh lý nguy hiểm, dễ bị nhầm với rối loạn tâm thần do khởi phát bằng các biểu hiện như lo âu, ảo giác, thay đổi tính cách. Phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi lâu dài là yếu tố quyết định khả năng hồi phục và giảm nguy cơ tái phát.
Chương trình Bác sĩ gia đình, phát sóng lúc 12h50 Chủ Nhật hàng tuần trên kênh THVL1, vừa lên sóng tập 392 với chủ đề “Bệnh viêm não tự miễn dễ nhầm lẫn với bệnh tâm thần”. Tập phát sóng có sự tham gia tư vấn của Tiến sĩ – Bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa – Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh – Bệnh viện Quân Y 175, cùng sự dẫn dắt của MC Ngọc Nhi.
Tại chương trình, bác sĩ Nghĩa cho biết viêm não tự miễn là bệnh lý xảy ra khi hệ miễn dịch nhận diện nhầm tế bào não là tác nhân gây hại và tạo ra kháng thể tấn công chính não bộ, dẫn đến tình trạng viêm.
Điều đáng lo ngại là bệnh rất dễ bị nhầm với rối loạn tâm thần, nhất là ở giai đoạn đầu. Thay vì xuất hiện co giật hay rối loạn ý thức, nhiều người bệnh khởi phát bằng các biểu hiện như lo âu, mất ngủ, hoang tưởng, ảo giác, thay đổi tính cách hoặc hành vi hung hăng. Bệnh thường gặp ở người trẻ, đặc biệt là phụ nữ từ 20–40 tuổi, trùng với độ tuổi khởi phát của nhiều bệnh lý tâm thần. Trong khi đó, kết quả chụp MRI sọ não giai đoạn sớm có thể hoàn toàn bình thường, khiến việc chẩn đoán càng khó khăn.
Theo bác sĩ Nghĩa, viêm não tự miễn là một cấp cứu thần kinh thực sự vì có thể diễn tiến nhanh chỉ trong vài ngày đến vài tuần. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể rơi vào hôn mê, suy hô hấp, động kinh kéo dài, thậm chí tử vong.
Ngoài ra, bệnh còn có thể liên quan đến các khối u, đặc biệt là u quái buồng trứng ở phụ nữ trẻ. Nếu không phát hiện và xử lý nguyên nhân nền, nguy cơ tái phát sẽ cao hơn.
Để chẩn đoán, ngoài các triệu chứng tâm thần, bác sĩ sẽ đánh giá thêm những dấu hiệu thần kinh như sốt, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ hoặc nhận thức. Người bệnh có thể được chỉ định chụp MRI, điện não đồ, chọc dò dịch não tủy và xét nghiệm tìm các tự kháng thể đặc hiệu trong máu và dịch não tủy.
Dù khó chẩn đoán, viêm não tự miễn vẫn có tiên lượng tốt nếu được điều trị sớm. Hiện nay, các phương pháp điều trị chính gồm corticosteroid liều cao để kiểm soát viêm, thay huyết tương nhằm loại bỏ tự kháng thể và truyền immunoglobulin miễn dịch (IVIG). Tùy mức độ bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ phù hợp.
Bác sĩ cho biết tỷ lệ tái phát của viêm não tự miễn dao động khoảng 10–25%, chủ yếu trong hai năm đầu sau đợt bệnh đầu tiên. Nguy cơ này phụ thuộc vào thời điểm chẩn đoán, mức độ nặng của bệnh và việc xử lý triệt để nguyên nhân nền.
Sau xuất viện, người bệnh cần tuân thủ thuốc, tái khám đúng hẹn và duy trì lối sống lành mạnh như ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng, ăn uống đầy đủ và tập luyện phù hợp để giảm nguy cơ tái phát, cải thiện chất lượng cuộc sống.
Chương trình Bác sĩ gia đình do Công ty Truyền thông Bee phối hợp với Đài Truyền hình Vĩnh Long thực hiện, được phát sóng định kỳ vào 12h50 Chủ nhật hàng tuần trên kênh THVL1.
